|

|
Turunçgil
Bahçelerinde Toprak Bakımı |
Toprak turunçgiller için temelde bir
destek ve dayanak vazifesi
görmektedir. Turunçgiller için esas
üzerinde durulması gereken husus
toprağın havalanan bir yapıya sahip
olmasıdır. Çünkü turunçgil kökleri
yüksek miktarda oksijen ister,
havasızlığa çok duyarlıdır. Ağır ve
havalanmayan topraklarda hemen boğulma
tepkisi gösterirler. Bu sebeple
turunçgillerin yetiştirileceği toprağın
öncelikle havalanan ve süzek bir yapıda
olması mecburiyeti vardır. 48 Turunçgil
yetiştiriciliği yapılacak bir toprağın
ne kadar derin olması gerektiği
sorusunun cevabı için, turunçgillerin
aktif (etkili) kök derinliği, en çok
yayılma derinliği ve uzunluğunun
bilinmesi gerekmektedir. Turunçgillerin
havalanan ve süzek toprak koşullarında
(örneğin kumlu-tınlı) etkili kök
derinliği 30-90 santimetre arasındadır.
Ancak çok havalanan, süzek ve kumlu
topraklarda yetiştiricilik bakımından
elverişli olması koşulu ile turunçgil
köklerinin 5-7 metre derinliğe kadar
gittiği saptanmıştır. Toprağın havalanma
miktarı düştükçe özellikle ağır
topraklarda kökler toprak yüzeyine doğru
çıkarlar. Turunçgillerde köklerin yatay
olarak, çok elverişli toprak
koşullarında ve kullanılan anaçlara
bağlı olarak 7.5 metre uzaklığa kadar
yayılabildiği bilinmektedir. Toprak
bünyesi ağırlaştıkça köklerin yayılma
uzaklıkları azalır. Turunçgil bahçesi
toprağından beklenen, doğru ve etkili
şekilde bir gelişme için havalanma ve
desteği sağlamasıdır. Turunçgil bahçesi
kurulacak olan yerde ilk bakılacak nokta
toprağın fiziksel özellikleridir. Sonra
kimyasal özelliklerdir. Turunçgil
bahçesi kurulacak toprağın belli bir
derinliğe kadar bir örnek şekilde inmesi
gerekir.
Derinlik en
az 1 metre olmalıdır. Belli bir
derinliğe kadar
(en az 1 metreye kadar) geçirimsiz bir
kil tabakası ya da taban kayası
bulunmamalıdır. Taban suyu sorunu da
bulunmamalıdır.
Turunçgillerde toprak pH’sının da hafif
asit olması istenir. İdeal
pH 6’dır. Ancak 5’in altına indikçe ve
7.5’in üstüne çıktıkça biriken ağır
metal ve elementlerin toksik etkisiyle
turunçgil kökleri zehirlenirler. Yani
bazı besin maddelerinin fazlalığı söz
konusudur. Örneğin Mangan pH 5’in altına
inince (yani toprak asit karakterli
olduğunda) bitkide aşırı ölçüde taşınır.
Rize’de bazı yerlerde pH 4’ün altına
düşebilir. Bazı 49 elementlerin bitki
tarafından aşırı alınması sonucu
zehirlenmeler görülebilir. Çukurova’da
genellikle toprak pH’sı 7.5’in üzerine
çıkar (yani
toprak yüksek miktarda kirece sahip
olduğundan bazik karakter gösterir) ve
buna bağlı olarak Çinko, Demir ve Mangan
noksanlığı baş gösterebilir. Toprağın
havalanma özelliğine sahip olması
mecburiyetinden sonra turunçgiller için
toprak bakımından en önemli durumlardan
biri de durgun su varlığı yani göllenme
veya taban suyudur. Turunçgiller bir
bataklık bitkisi değildir. Fazla suyu
sevmez.
Suyun
fazlalığındansa su noksanlığı yeğlenir.
Bazı topraklarda (özellikle ağır killi
topraklarda) drenaj yok ise kış
yağışları ve sulama ile toprakta su
birikimi görülebilir. Toprakta biriken
durgun su özellikle çevresindeki alkali
maddeleri, karbonatları, özellikle
tuzları ve sülfatları eriterek kök
çevresinde
oksijensiz, pH’sı asidik ve tuzlu bir
etki oluşturur. Bu turunçgillerin
sağlıklı bir şekilde yaşamlarını devam
ettirmeleri bakımından arzu edilmeyen
bir durumdur.
Sağlıklı ve verimli bir turunçgil
yetiştiriciliği için; toprağın
havalanan, belli bir derinliğe sahip ve
drenaj (yani toprakta su birikmesine
engel olacak şekilde fazla suyun
tahliyesi) özelliğine sahip olması
gerekir! Bu sebeple kilce
zengin ve ağır topraklar, daha
hafif topraklara göre yetiştiricilik
bakımından sorunlu olduğundan arzu
edilmez.
İdeal bir turunçgil toprağının sahip
olması gereken özellikleri aşağıda
belirtildiği gibi özetlemek mümkündür:
- Toprak pH’sı hafif asit yada nötr veya hafif alkali
olmalıdır.
- Toprakta belli oranlarda kil, mil, kireç bulunmalıdır.
Toprağın
kil içeriği % 8-10 arası olmalı fakat
üst sınır olan % 20’yi
geçmemelidir. Toprağın içerdiği kum
oranının % 50
dolaylarında olması istenir. Toprağın
sahip olduğu tın oranı
ise % 20 kadar olmalıdır. Topraktaki
kireç miktarı bitkinin
yaşamı için son derece gereklidir fakat
kirecin fazla olması
durumunda bazı sorunlar ortaya çıkar.
Topraktaki etkin kireç
miktarı % 5-10 arasında olmalıdır.
Topraktaki aktif kireç
miktarının %10’u geçmesi halinde o
toprakta turunçgil
bahçesi kurulmasından vazgeçilmesi
gerekir. Topraktaki
toplam kireç miktarı % 40’a kadar
ulaşabilir yani turunçgil
yetiştiriciliği bakımından kabul
edilebilir bir üst sınırdır.
- Turunçgil bahçesi kurulacak toprağın geçirgenliği hakkında da bilgi
sahibi olunmalıdır. İyi bir turunçgil
toprağının geçirgenliği
10-20 santimetre/saat olmalıdır.
Toprağın geçirgenliği 20
santimetre/saatten fazla olursa toprak
çok süzek olacağından
kilce zayıf topraklarda besin maddesi
değişimi olmaz. Aşırı
geçirgen topraklarda besin maddeleri ve
gübreler akar gider.
Toprağın geçirgenliği 10
santimetre/saatten düşük ise o zaman
toprak aşırı killi demektir. Böyle
topraklarda bahçe kurulmaz. Ayrıca
toprağın gözeneklerinin iri hacimde
olması, toprağın içerdiği gözenek-boşluk
oranı çok önemlidir. Topraktaki gözenek
oranı hiçbir zaman %10’un altına 51
düşmemelidir. Düşük ise havalanma olmaz
ve bu topraklar yetiştiricilik için
elverişli değildir.
- Topraktaki tuz miktarı da çok önemlidir. % 0-0.15 arası tuz
içeren topraklar tuzsuz topraklardır.
Turunçgiller için arzu
ettiğimiz topraklar bunlardır. %
0.15-0.35 arası topraklar hafif
tuzlu topraklardır. % 0.35-0.65 arası
orta tuzlu topraklardır. %
0.65’i geçen tuz miktarı ise tuzlu
topraklardır. Turunçgillerde
tuz miktarı için kabul edilebilir en üst
değer % 0.30’dur.
Turunçgil bahçesi kurulması düşünülen
topraktaki tuz
miktarı asla %0.30’u geçmemelidir!
Ayrıca yetiştiricilik
sırasında yapılacak yanlış sulama ve
drenajsızlık tuzluluğu
teşvik edeceğinden dikkat etmek gerekir.
Kurulu bir bahçede
toprağın işlenmesinde dikkat edilemsi
gereken hususların başında, Toprağa
ihtiyacı olan gübreleri ihtiyacı olduğu
kadar vererek ağaçlarımızın daha
sıhhatli ve verimli olmasını sağlamamız
gerekir. Fazla gübrenin zararı olduğu
gibi eksik verilen gübrede fayda
etmeyebilir. Bu ayarı yakalamanın en iyi
yolu; Bahçemizde zaman zaman toprak
tahlili yaptırarak toprağın
ihtiyaçlarını belirlemeliyiz. Bahçede
yabancı ot mucadelesi amaçlı veya başka
bir nedenle Ağaçların arasını derin
sürüm yapmaktan kaçınmalı mümkünse hiç
sürüm yapılmamalıdır, Böylelikle
toprağın yüzeyine çıkan ve ağaçlar için
önemli olan köklere zarar vermemiş
oluruz. Bahçe budamasından çıkan
çalıları yada bahçenin otlarını bahçe
içerisinde yakmamaya dikkat etmeli bu
atıkları dışarı çıkarmak sureti ile yok
etmeliyiz. |
|
|
Turunçgil
Çeşitleri ...  |
|